Kategori: (Guncel Yazilar) | Yorum (yok) | Yorum yaz! | Bağlantı
Mutasyonun avantajlı olduğunu göstermek için ekip, genetikçilerin "selective sweep" (Seçici yayılma) - avantajlı mutasyon hızlı bir şekilde bireylere yayılırken, DNA diziliminde kendisine yakın ve avantaj teşkil etmeyen genlerin de yayılması süreci - adlandırdıkları durumun varlığını araştırdı. Selective sweep'in nasıl çalıştığını anlamak için varsayımsal bir örneği inceleyelim. 4. Kromozomda avantajlı yeni bir mutasyonun olduğunu kabul edelim. Bu mutasyonun hemen yakınında kalın kaşların olmasını sağlayan bir gen ve siyah şaçların olmasını sağlayan başka bir gen olsun. Genetik terminolojide mutasyon ve bu genlere linked-bağımlı denir. Bu yeni mutasyon o kadar avantajlıdır ki, pek çok yeni nesil vermiştir ve bu yeni nesilin büyük bir kısmında mutasyona bağlı genler de mevcuttur. Doğal seçilim bu mutasyonun populasyon içinde yayılmasına sebep olurken, diğer ilişkili genlerin de yayılmasına neden olur. Bu normalde avantaj sağlamayan ama mutasyon ile bağımlı genler, otostopçu gibi mutasyon ayıldıkça bir bireyden diğerine yayılırlar ve böylece, populasyonun büyük bir kısmı - bu genler avantaj teşkil etmeseler bile- kalın kaşlara ve siyah saçlara sahip olurlar. Elbette, zaman içinde mutasyon ile yakın genler arasındaki bağlantı kopma eğiliminde olacaktır ama mutasyonun yayılma hızı çok fazla olursa, bu bağlantı kopmaya pek fırsat bulamayacaktır. Ne kadar hızlı yayılma olursa, bağlantının kopma olasılığı o kadar az, ne kadar yavaş yayılma olursa, bağlantının kopma olasılığı o kadar fazla olur.
Tishkoff'un ekibi ellerindeki DNA örneklerindeki laktoz toleransı mutasyonun yakınlarındaki genleri izleyerek bu genlerin avantaj sağlayan mutasyon ile ne kadar hızlı yayıldığını incelemişlerdir. Şaşırtıcı olarak, kromozomun oldukça büyük bir bölümünün bu ayrılma sürecinden etkilenmediğini görmüşlerdir. Bu çalışmalar ışığında, Tishkoff'un ekibi, Afrikada en başarılı laktoz toleransı mutasyonlarının son 7000 yıl içinde gerçekleştiğini ve süt tüketen topluluklarda hızla yayıldığını tahmin etmektedir.
Kategori: (Guncel Yazilar) | Yorum (2) | Yorum yaz! | Bağlantı
(Yazı, Berkeley Üniversitesinin Evrim ile ilgili sitesinden alınmıştır. Yazının aslını http://evolution.berkeley.edu/evolibrary/news/070101_libya adresinde bulabilirsiniz)
Masum olduklarına dair çok güçlü kanıtlar olmasına rağmen altı tıp çalışanı Libya mahkemeleri tarafından ölüm cezasına çarptırıldı. Bir Filistinli doktor ve beş bulgar hemşirenin işlediği iddia edilen suç ise gerçekten korkunç. Al-Fateh hastanesinde HIV virüsü salgınından sonra, Libya hükümeti sanıkları 426 çocuğa HIV virüsü bulaşmış kanı bilerek vermekle suçladı. HIV virüsü şimdiden 50 çocuğun ölümüne yol açtı. Kurbanların ve sanıkların aileleri kızgın ve çekişme gittikçe artıyor. İlk duruşma yapıldı ve daha pek çok duruşma yapılması bekleniyor. Peki ya bilim? Bilim kanıtlar hakkında ne diyor?
HIV virüsünün bilgisayar modeli
Evrim nerede?
Pek çok bağımsız kaynak sanık doktor ve hemşirelerin suçsuz olduğunu ileri sürüyor. Salgının geçmişi, çocukların birden fazla hepatit virüsü ile enfekte olması (kullanılmış iğnelerin tekrar tekrar kullanılması) ve diğer güvenli olmayan tıbbi uygulamalar gerçek suçlunun hastane olduğunu göstermektedir. Diğer bir nokta da, bir çocuğa, sanıklar tutuklandıktan sonra, HIV virüsünün bulaşmış olmasıdır. Şimdi ise, sanıkları temize çıkaran daha fazla kanıt gün ışığına çıkmaktadır- ve bu kanıtlar da evrim ile ilgilidir.
Hiv virusleri de, tıpkı bakteriler, meyve sinekleri, çiçekli bitkiler, insanlar, ve diğer anlılar gibi evrim geçirmektedir. bununla birlikte, bu değişik türdeki organizmaların evrimsel değişim gösterdikleri zaman çizelgesi de farklıdır. Yüksek mutasyon oranları ve kısa nesil süreleri nedeniyle, HIV virüsleri örneğin meyve sineklerinden çok daha hızlı bir şekilde evrim geçirmektedir. Bir meyve sineği, yerleştikleri beş ayrı tropikal adada beş ayrı türe yüzbinlerce yıl içinde ayrılırken, beş ayrı insan üzerindeki HIV virüsleri beş ayrı gelişim çizgisine bir yılda ulaşabilir.
Ayrı adalara yerleşip farklı türlere evrimleşen meyve sinekleri gibi, ayrı insanlara yerleşen HIV virüsleri de farklı evrim aşamaları geçirirler.
Eğer süreci izlemekte binlerce yıl veya birkaç ay gecikirsek, evrimsel çeşitlenmeyi gözlemleme şansını elde edemeyiz. Ancak, arkalarında bıraktıkları genetik ipuçlarından geçmişte neler olduğunu anlayabiliriz. Zaman içinde tüm torunlar, ve özellikle de virüsler, kimi yararlı, kimi biraz zararlı, kimi de etkisiz mutasyonlar geçirmektedir. Etkileri ne olursa olsun, tüm bu mutasyonlar, torunların geçmişini kayıt altına almakta, genomun işaretlenmiş yol haritasını göstermekte, ve torunların evrimsel geçmişinin değişik noktalarını göstermektedir. Bu yol haritası HIV virüsü örneğinde, virüsün nereden geldiğini, ne kadar yaşlı olduğunu ve potansiyel olarak, kurbanın vücuduna ilk nereden bulaştığını gösterebilir.
Bu ay, ölüm cezası istenen davanın bitiminden önce, biyologlar Libyalı çocukları etkileyen HIV virüsünün evrimsel geçmişini incelemelerinin sonucunu yayınladılar. Biyologlar, Libyalı çocuklara bulaşan hiv virüsünün DNA yapısını ortaya çıkarıp bunu diğer pekçok HIV virüsü ile karşılaştırdılar ve bu dizilerden mutasyonları tespit ederek virüsün evrim ağacını yeniden oluşturdular. Ağaç, çocuklara bulaşan virüslerin birbirine yakın - hastaneye bulaşan tek bir HIV virüsünün pek çok hastaya geçerek yaygınlaşmasıyla ortaya çıkmış olduğu düşünülen- tek bir aileden geldiğini göstermiştir.
Ayrıca biyologlar, virüslerdeki genetik değişimin miktarına bakarak farklı virüs nesillerinin ne zaman birbirlerinden türediğini - tıp çalışanlarının bunu başlatmış olamayacaklarını ikna edecek şekilde gösteren bir kesinlikte- örtaya çıkarmışlardır. Tıp elemanları, hastaneye Mart 1998'de gelmişlerdir. Eğer, bu çalışanlar hastanede işe başladıktan sonra virüsü çocuklara bilerek vermiş olsalardı, çocuklardaki virüs Mart 1998 tarihinden itibaren değişmeye balşamış olmaları gerekirdi (Senaryo 1). Oysa, biyologlar, çocuklardan aldıklaı virüs orneklerinin alile ağacını ortaya çıkardıklarında, ulaştıkları sonuç bu değildi. Aşağıda, ikinci senaryoda gösterilen sonucu bulmuşlardır. Çocuklara bulaşan virüs, tip elemanlarının oraya ulaşmasından daha onceki bir tarihte değişmeye başlamışlardı.
Virüslerin soyoluşu (filogenez), sadece çalışanların masum olduğunu değil, aynı zamanda virüsün nereden geldiğini de göstermiştir. Soyoluş analizleri virüsün batı Afrika'da sıkça bulunan bir virüs ailesinden geldiğini göstermiştir. Pek çok batı Afrikalı, Libya'ya iş bulmak için gelmektedir. Olası ki, virüs hastanede tedavi olmuş enfekte bir çalışan veya onun çocuğu tarafından, hastaneye kaza eseri bulaştırılmış ve enfeksiyon buradan yayılmıştır.
Böylece, HIV salgınının evrimsel geçmişi, diğer kanıtlarla irlikte (örneğin, hastanedeki tıbbi işlemlerin yapılış şekli), suçlanan doktor ve hemşirelerin masum olduklarını göstermiştir. Batı Afrikalı göçmenlerden gelen virüs, suçlanan sanıkların hastaneye gelişinde çok önce değişim geçirmeye başlamış ve hastaneye yayılmıştır. Bu kanıtlara rağmen, sanıklar ölüm cezasına çarptırılmıştır. Avukatlar temyize başvurmuş olup politik baskıların kanıtların yargıçlar tarafından tekrar değerlendirilmesine yol açacağı umulmaktadır.
Moleküler Saat
Biyologlar virüsün çocuklara ilk hangi tarihte bulaştığını nasıl buldu? DNA'nın belirli bazı parçalarında, mutasyon güvenilir aralıklarla (örneğin yılda bir) ortaya çıkmaktadır ve bu da mutasyonları zaman göstergesi olarak kullanma olanğı vermektedir. DNA da ne kadar fazla mutasyon varsa o ortak atasından o kadar önce ayrıldığını ortaya koymaktadır.
Bu ay, 8 yıllık hapis hayatında, tekrar tekrar yapılan yargılamalardan ve uluslararası baskılardan sonra altı sağlık emekçisi nihayet salıverilip evlerine dönmelerine izin verildi. Ancak, salıverilmelerinin nedeni defalarca sağlık çalışanlarının suçsuz olduğunu gösteren bilimsel kanıtları gözardı eden Libya hukuk sistemi değil, vardığı bir sonuç değil, politik manevralar ve parasal teşviklerdir. Yardım, ticari ilişkiler, borç silme ve virüsün bulaştığı çocukların ailesine ödenen tazminatlar neticesinde, Libya'nın en yüksek mahkemesi sağlık görevlilerini ömür boyu hapis cezasına çarptırmış ve cezalarını çekmek üzere ülkeleri olan Bulgaristan'a gönderilmesine karar vermişti. Ülkelerine döndüklerinde cumhurbaşkanları tarafından salıverilmiştir.
Kategori: (Guncel Yazilar) | Yorum (1) | Yorum yaz! | Bağlantı
Kategori: (Guncel Yazilar) | Yorum (yok) | Yorum yaz! | Bağlantı
Blogcu ile yapıldı
